تو بعد از توبه آمرزنده مهربان است « استدلال كرده‌اند زيرا جمله بر صورت خطاب به پيامبر اسلام است ، و آنها كه احتمال دوم را پذيرفته‌اند ، به جمله * ( سَيَنالُهُمْ غَضَبٌ ) * » به زودى خشم خدا دامنشان را خواهد گرفت « كه به صورت فعل مضارع آمده تمسك جسته‌اند . ولى ظاهر آيات نشان مىدهد كه اينها قسمتى از خطاب خداوند به موسى ع به دنبال ماجراى گوساله پرستى است ، و فعل مضارع « سينالهم » گواه خوبى براى اين موضوع است ، در حالى كه هيچ مانعى ندارد « ان ربك » خطاب به موسى ع باشد ( 1 ) . 2 - چرا ايمان در آيه فوق پس از توبه آمده است ، با اينكه تا ايمان نباشد ، توبه تحقق نمىپذيرد ؟ ! پاسخ اين سؤال نيز از اينجا روشن مىشود كه پايه‌هاى ايمان به هنگام گناه ، متزلزل مىگردد و يك نوع سستى پيدا مىكند ، تا آنجا كه در روايات اسلامى مىخوانيم : « شرابخوار به هنگامى كه شراب مىخورد ايمان ندارد ، و زناكار نيز به هنگام زنا ايمان ندارد » ! يعنى ايمان فروغ خود را از دست مىدهد و كم نور و تاريك و كم اثر مىشود . اما هنگامى كه توبه انجام گرفت بار ديگر فروغ اصلى را پيدا خواهد كرد آن چنان كه گويى ايمان بار ديگر تجديد شده است . ضمنا از اينكه در آيات فوق ، تنها روى ذلت در حيات دنيا تكيه شده ، چنين استفاده مىشود كه پس از ندامت و پشيمانى از جريان بتپرستى و چشيدن مجازاتهاى اين جهان ، توبه بنى اسرائيل از اين گناه پذيرفته شد آن چنان كه كيفر آنها را در آخرت از بين برد ، اگر چه بار گناهان ديگرشان كه از آن توبه نكردند هم چنان بر دوش آنها سنگينى مىكند .

--> ( 1 ) تقدير آيه در حقيقت چنين است « قال اللَّه لموسى ان الذين . . . . » .